09:00 - 18:00:: 0 (212) 466 33 02 - 0 (212) 466 33 03 - 0 (553) 889 3303 Dr. Ersen Alp ÖZBALCI için 7/24: 0850 433 4261 - Dr. Ayşe Ahsen BAKAN için 7/24: 0850 433 4301

Yasal Uyarı! Sitemizde yer alan yazılar ve bilgiler eğitim amaçlı olup herhangi bir şekilde tıbbı önerme amaçlı değildir. Devamını oku

Haşimato Hastalığı

HAŞİMATO HASTALIĞI NEDİR?

Tiroid bezi boyunda adem elmasının hemen altında yer alan küçük bir bezdir. Haşimato hastalığı kendi bağışıklık sistemimizin tiroid bezine karşı reaksiyon göstermesi sonucu oluşan hastalıktır Tiroid bezi endokrin sistemimizin (hormonal sistem) bir parçasıdır. Tiroid bezi vücudumuzun birçok fonksiyonunu organize eden hormonlar salgılamaktadır.

Haşimato hastalığında oluşan ve kronik lenfositik-lenfositer tiroidit de denilen iltihabi durum tiroid bezinin sıklıkla normalden az çalışmasına (hipotiroidi) neden olur. Gelişmiş ülkelerde hipotiroidinin en sık nedeni Haşimato hastalığıdır. Genelde orta yaş civarındaki kadınları etkiliyor olsa da her yaştan kadın ve erkek hatta çocuklarda da görülebilir.

Doktorunuz Haşimato hastalığını araştırmak için-tiroid bezi fonksiyonlarını değerlendirmek üzere-birtakım kan testleri isteyecektir Haşimato hastalığının tedavisi eksik olan tiroid hormonunun yerine konmasıyla basit ve etkili şekilde yapılır.

HAŞİMATO HASTALIĞI BULGU VE BELİRTİLERİ

Başlangıçta Haşimato hastalığına ait bulgu ve belirtileri fark etmemiş olabilirsiniz ya da boynunuzun ön kısmında bir dolgunluk (guatr) dikkatinizi çekmiş olabilir. Haşimato hastalığı tipik olarak yıllar içerisinde yavaşça ilerleyerek, kronik tiroid bezi yıkımına neden olur. Bunun sonucunda da tiroid hormonlarının kandaki seviyeleri düşer. Bulgu ve belirtilerin ana sebebi tiroid bezinin aktivitesinin normalden az olmasıdır(hipotiroidizm).

Hipotiroidizmin Bulgu ve Belirtileri

  • Bitkinlik ve uyuşukluk
  • Soğuğa karşı hassasiyet
  • Kabızlık
  • Ciltte solukluk ve kuruma
  • Yüzde şişkinlik
  • Seste kalınlaşma
  • Açıklanamayan kilo artışı (5-10 kiloyu nadir olarak geçen ve genelde sıvı ağırlıklı kilo alımı)
  • Özellikle omuz ve kalçalarda, kaslarda ağrı, tutukluk ve gerginlik hissi
  • Eklemlerde ağrı ve sertlik hissi, özellikle diz ve el eklemlerinde şişme
  • Özellikle bacaklarda kas güçsüzlüğü
  • Aşırı ve uzun süreli adet kanaması (menoraji)
  • Depresyon

Ne Zaman Doktora Başvurulmalı?

Aşağıdaki bulgu ve belirtiler sizde varsa Haşimato hastalığı kuşkusuyla doktorunuza başvurmalısınız.

  • Belirgin bir sebebi olmayan yorgunluk hissi
  • Ciltte kuruluk
  • Yüzde solukluk ve şişkinlik
  • Kabızlık
  • Seste kalınlaşma

Eğer aşağıda belirtilen durumlar söz konusu ise tiroid bezinizin fonksiyonlarını değerlendirmek üzere düzenli testler yapılması gerekir.

  • Tiroid ameliyatı olunduysa,
  • Anti-tiroid ilaçlarla ya da radyoaktif iyot ile tedavi görüldüyse,
  • Baş, boyun ya da göğüs kafesinin üst kesiminde radyasyon tedavisi yapıldıysa.

Kolesterol seviyesi yüksek ise bunun nedeninin hipotiroidizm olup olmadığını doktorunuza sorabilirsiniz.

Haşimato hastalığına bağlı hipotiroidizm nedeni ile tiroid hormon tedavisi görüyorsanız doktorunuzun belirlediği aralıklarla kontrol muayeneleri gerekecektir Başlangıçta en önemli şey yeterli miktarda tiroid hormonu alıp almadığınızı belirlemektir. Zaman içerisinde tiroid bezinizin fonksiyonları değişeceği için ilaç dozunun da buna paralel ayarlanması gerekecektir.

HAŞİMATO HASTALIĞI NEDENLERİ

Otoimmun bir hastalıktır Bağışıklık sisteminiz, tiroid bezinizin harap edilmesine neden olan antikorlar üretmektedir. Bağışıklık sisteminin niçin tiroid bezine karşı antikorlar ürettiği henüz bilinmemektedir Bazı araştırmacılar bu bağışıklık sistemi aktifleşmesinin nedeninin virüs ya da bakteri enfeksiyonu sonucu başladığını düşünmektedir. Bazı araştırmacılar ise genetik yatkınlığın söz konusu olduğuna inanmaktadır.

Kalıtım, cinsiyet, yaş gibi faktörlerin birlikte bu hastalığın gelişmesine katkıda bulunduğu düşünülmektedir.

Haşimato Hastalığı Risk Faktörleri

Aşağıdaki risk faktörleri Haşimato hastalığına yakalanma riskini arttırabilir.

Cinsiyet: Haşimato hastalığı kadınlarda daha fazla görülür

Yaş: Orta yaşlarda daha çok görülür Ancak her yaşta görülebilir.

Kalıtım: Aile bireylerinde Haşimato hastalığı ya da diğer otoimmun hastalıklar varsa yüksek risk taşıyorsunuz demektir.

Diğer otoimmun hastalıklar: Romatoid artrit, Tip Diyabet, lupus gibi çeştili otoimmun hastalıklardan birine sahipseniz Haşimato hastalığı riskiniz artmaktadır.

HAŞİMATO HASTALIĞI KOMPLİKASYONLARI

Haşimato hastalığına bağlı olarak aktivitesi azalmış tiroid bezi (Hipotiroidizm) eğer tedavi edilmezse birçok sağlık sorununa neden olabilir.

Guatr: Guatr tiroid bezinin büyümesi demektir. Tiroid bezinin daha çok hormon yapması için sürekli olarak uyarılması sonucunda bez büyüyecektir. Hipotiroidizm guatrın en sık nedenidir. Guatr genel olarak rahatsız edici bir durum olmasa da büyük bir guatr varsa kozmetik sorunlara yol açabilir hatta yutma ve nefes alma sorunlarına yol açabilir.

Kalp Sorunları: Haşimato hastalığı kalp hastalıkları için bir risk faktörü olabilir. Çünkü hipotiroidizm LDL kolesterol denilen kötü kolesterol seviyelerinde yükselmeye neden olabilir Hipotiroidizm tedavi edilmezse kalp büyümesine hatta ender olarak kalp yetmezliğine neden olabilir.

Psikolojik sorunlar: Haşimato hastalığında depresyon erken dönemde görülebilir ve zaman içerisinde çok ciddi hale gelebilir. Ayrıca hem erkek hem kadınlarda cinsel arzuda (libido) azalmaya, zihinsel işlevlerde yavaşlamaya neden olabilir.

Miksödem: Bu durum oldukça ender hayatı tehdit eden bir durumdur. Tedavi edilmemiş Haşimato hastalığına bağlı uzun süreli hipotiroidizme bağlı meydana gelebilir Soğuğa karşı aşırı tahammülsüzlük ve uyku halini bilinçsizlik ve baygınlık takip eder.

Miksödem koması sakinleştirici ilaçlarla ya da infeksiyon ya da diğer stres faktörleriyle tetiklenebilir Miksödem acil tedavi isteyen bir durumdur.

Doğumsal Anomaliler Tedavi edilmemiş Haşimato hastalığına sahip annelerin doğurdukları bebeklerde doğumsal anormallikler sağlıklı annelere oranla çok daha fazla görülmektedir. Ayrıca bu çocuklar fiziksel ve entelektüel gelişim bozukluklarına daha yatkındırlar. Hipotiroid gebeler ile yarık dudak damak anomalisi arasında bir bağlantı olabileceği düşünülmektedir. Ayrıca bebeklerde olabilecek kalp, beyin ve böbrek hastalıklarıyla, hipotiroid gebeler arasında bir ilişki görülmektedir. Hamile kalmayı planlıyorsanız ya da hamileliğin erken döneminde iseniz tiroid hormon seviyelerinizi kontrol ettirmeyi unutmayınız.

HAŞİMATO HASTALIĞI KUŞKUSUYLA DOKTORA BAŞVURURKEN NELERE DİKKAT EDİLMELİDİR

Kendinizde Haşimato hastalığı olduğunda şüphe ediyorsanız öncelikle bir İç Hastalıkları Uzmanına başvurmalısınız. İç Hastalıkları Uzmanı gerek görürse sizi bir Endokrinoloji Uzmanına gönderebilir.

İç Hastalıkları Uzmanına başvurmadan önce bir takım hazırlıklar yapmak faydalı olabilir Randevu alırken yapılacak tetkikler için herhangi bir hazırlık yapılıp yapılmaması gerektiğini sorun.

  • Ne gibi bulgu ve belirtiler olduğunu not edin. Şikayetlerinizin Haşimato hastalığı ile ilgisinin olması önemli değildir Örneğin son zamanlarda unutkanlık yaşıyorsanız bunu belirtmelisiniz. Ya da kilo alma, cildinizde hafif değişiklikler gibi
  • Özel hayatınızla ilgili değişiklikleri de not etmelisiniz. Örneğin; adet düzeni değişiklikleri ya da cinsel istek değişiklikleri gibi
  • Kullandığınız ilaç, vitamin, bitkisel ürünleri not edin. Önceden kullanıp bıraktıklarınız da önemli olabilir
  • Bir arkadaşınızla ya da yakınınızla birlikte randevuya gitmek sizin unutabileceğiniz bir detayı onların hatırlamasını sağlayabilir

Doktora soracağınız soruları da not etmelisiniz. Bu sorular için bazı örnekler ise;

  • Benim şikayetlerimin sebebi ne olabilir?
  • Bu şikayetlere neden olan en sık durumlar dışında başka ender veya tehlikeli hastalıklar söz konusu olabilir mi?
  • Ne gibi tetkikler yapılması gerekecek?
  • Bu hastalık geçici bir hastalık mı yoksa bununla birlikte mi yaşayacağım?
  • Nasıl bir tedavi yaklaşımını öneriyorsunuz?
  • Ne kadar süre ile ilaç kullanmam gerekecek?
  • Önerdiğiniz ilaçlara bağlı ne gibi yan etkiler meydana gelebilir?
  • Tedavinin başarılı olup olmadığını nasıl takip edeceksiniz?
  • İlaçların dozlarının ayarlanması nasıl oluyor?
  • Bu hastalığa bağlı uzun dönemde ne gibi rahatsızlıklar olabilir?
  • Yeme alışkanlıklarımı değiştirmem gerekli mi?
  • Egzersiz yapmam durumumun düzelmesinde yardımcı olur mu?
  • Almam gereken önlemler var mı?
  • Başka sağlık sorunlarım da var. Birlikte tedavileri nasıl yapılacak
  • Endokrinoloji uzmanına gitmeli miyim?
  • Önerdiğiniz ilaca alternatif ilaçlar var mı?

Doktorunuz size neler sorabilir?

  • Ne gibi şikayetleriniz var ve ne zaman başladı?
  • Zaman içerisinde şikayetleriniz de ne gibi değişiklikler oldu?
  • Enerjiniz de ve duygu durumunuzda değişiklikler hissettiniz mi?
  • Deride kuruma ya da kilo alma gibi şikayetler var mı?
  • Ses değişiklikleri oldu mu?
  • Tuvalet alışkanlıklarınızda değişiklik oldu mu?
  • Kas ya da eklem ağrıları var mı? Varsa nerede?
  • Soğuğa karşı hassasiyet/tahammülsüzlük yaşıyor musunuz?
  • Normalden daha unutkan mısınız?
  • Cinsel istek azlığı yaşıyor musunuz? Adet düzeni değişiklikleri var mı?
  • Başka hastalıklar için tedavi gördünüz mü? Görüyor musunuz?
  • Ailenizde tiroid hastalığı var mı?

HAŞİMATO HASTALIĞI TANISI VE TETKİKLER

Genel olarak İç Hastalıkları Uzmanına başvurduğunuz zaman, yorgunluk, bitkinlik, ciltte kuruma, kabızlık, seste kabalaşma gibi problemleriniz varsa ya da önceden bir tiroid hastalığı tanısı aldıysanız bazı tiroid testleri isteyecektir

Haşimato hastalığı tanısı öncelikle sizde hastalığı düşündüren bulgular varlığında kanda tiroid hormonu ve hipofiz bezinden salgılanan TSH(Tiroid Stimülan Hormon-Tiroid bezini çalıştıran hormon) hormonu seviyelerine bakılarak konulur.

  • Hormon Testi Kan tahlilleriyle tiroid bezinde ve hipofiz bezinde tiroid ile ilgili olarak üretilen hormonların seviyeleri ölçülür. Tiroid bezi normalden az çalışıyorsa tiroid hormonları düşük, TSH yüksek çıkmalıdır Çünkü kanda tiroid hormonları miktarı azaldığında hipofiz bezi bunu algılayarak TSH adı verilen ve tiroid bezini çalışmaya sevk eden hormon miktarını arttırır.
  • Antikor Testleri Haşimato hastalığı otoimmun bir hastalık olduğu için tanımı gereği bazı özel antikorların kanda yüksek değerlerde bulunması beklenir. Bu nedenle antiTPO denilen antikor için tahlil yapılır. TPO tiroid peroksidaz adı verilen, tiroid hormonu üretiminde özel bir rol oynayan enzimin adıdır Haşimato hastalığında bu enzime karşı antikor denilen ve bağışıklık sistemini uyaran bir madde yüksek miktarlarda kanda tespit edilir.
  • Ultrasonografi ve Renkli Doppler Haşimato hastalığında ultrasonografik inceleme yapılmalıdır. Haşimato hastalığı zemininde gelişecek nodüllerin kanser olma ihtimalinin daha yüksek olduğu yolunda kuşkular bulunmaktadır. Ayrıca Haşimato hastalığında ender olsa da tiroid bezi lenfoması gelişme ihtimali vardır. Haşimato hastalığında yapılacak ultrasonografi incelemesinin dikkatle ve özenle yapılması çok önemlidir çünkü Haşimato hastalığında olan değişikliklere bağlı olarak tiroid bezinde yalancı nodül görünüleri çok sık karşımıza çıkar ve gereksiz biyopsilere neden olabilir Bu nedenle konu ile yakından ilgili bir Radyoloji Uzmanınca yapılmalıdır.

Geçmişte Haşimato hastalığının ana göstergesi olan tiroid bezinin az çalışması durumunu(hipotiroidi), bulgu ve belirtiler aşikar olmadıkça düşünmek ve tanısını koymak mümkün değildi Ancak son yıllarda geliştirilen hassas TSH ölçüm yöntemleri (sensitive TSH) sayesinde bulgu ve belirtiler başlamadan bile hipotiroidi tanısı konulabilmektedir.

TSH tahlili en iyi tarama testi olarak kabul edildiği için öncelikle TSH seviyelerine bakılması, ardından gerek varsa hormon seviyelerinin değerlendirilmesi mantıklı kabul edilir TSH seviyeleri hipotiroidizmin takibinde çok önemli rol oynar. Bu test sayesinde kullanmanız gereken hormon ilaçlarının dozları ayarlanır ve takibinde kullanılır.

HAŞİMATO HASTALIĞI TEDAVİSİ VE KULLANILAN İLAÇLAR

Haşimato hastalığının tedavisi hastanın takibi ve ilaç tedavisinden oluşur. Hormon seviyelerinizde bir anormallik yoksa doktorunuz ilaç tedavisi başlamayabilir ancak bu ilaç ihtiyacınız olmayacak demek değildir Eğer ilaç tedavisine başlandıysa çok büyük ihtimalle bu ilaçları zaman içerisinde değişen dozlarda olmak üzere ömrünüz boyunca kullanacaksınız demektir.

Sentetik Hormonlar

Haşimato hastalığına bağlı hipotiroidi söz konusuysa eksik olan hormonların yerine konması için tiroid hormon hapları kullanmanız söz konusudur. Bu ilaç genelde sentetik tiroid hormonu olan Levothroxin adı verilen bir maddedir Ülkemizde Levotiron ve Euthyrox isimleriyle çeşitli dozlarda temin edilebilmektedir.

Sentetik levotiroksin, tiroid bezi tarafından üretilen doğal hormon olan tiroksinin eş değeridir. Bu şekilde ağıdan ilaç kullanımı hormon seviyelerini normal düzeye getirerek şikayetlerin hızla kaybolmasını sağlar.

Tedaviye başladıktan kısa süre sonra bitkinliğinizin azaldığını fark edeceksiniz. Ayrıca hipotiroidiye bağlı yüksek kolesterol seviyeleri varsa düşecek, Haşimato hastalığına bağlı kilo sorunları düzelecektir.

Levotiroksin tedavisi ömür boyu sürecektir İhtiyacınız olan ilaç miktarı değişebileceği için doktorunuz her 6-12 ayda bir TSH seviyelerinizi kontrol etmek isteyecektir.

İlaç Dozunun Ayarlanması

Başlangıçta uygun levotiroksin miktarını belirleyebilmek için tedavi başladıktan birkaç hafta sonra TSH seviyelerinizin kontrolü yapılacaktır. Yüksek dozda tiroid hormonu kemik kaybına yol açarak varsa osteoporozun (Kemik erimesi) artmasına ya da osteoporoz riskinizin artmasına yol açabilir Ayrıca kalp ritim bozukluklarına (aritmi) sebep olabilir.

Koroner arter hastalığınız ya da ciddi hipotiroidiniz varsa doktorunuz tedaviye dülük dozlarda levotiroksinle başlayıp dozu giderek arttırmayı seçecektir çünkü dozun yavaş yavaş arttırılması kalbinizin ritminin yeni metabolizma hızına uyum göstermesini sağlar.

Levotiroksin uygun dozlarda kullanıldığında hiçbir yan etkiye neden olmaz ve ucuz bir tedavi yöntemidir. İlacınızın markasını değiştirirseniz doktorunuz uygun dozda ilaç aldığınızdan emin olmalıdır İlaç almayı unutmayınız ya da tedaviyi kesmeyiniz çünkü şikayetler eninde sonunda yeninden başlayacaktır.

Diğer Maddelerin Etkileri

Belirli bazı ilaçlar, bitkisel ürünler ve bazı yiyecekler levotiroksinin emilimine etki edebilir. Levotiroksinin diğer ilaçlardan 4 saat önce ya da sonra alınması bu sorunu ortadan kaldıracaktır Bol miktarda soyalı ürünler ya da lifli gıdalar tüketiyorsanız doktorunuza danışmalısınız. Ayrıca;

  • Demir içeren multivitaminler ya da demir ilaçları
  • Kolestiramin isimli kolesterol düşürücü ilaç
  • Alüminyum hidroksit içeren ilaçlar(Bazı antiasitlerde bulunur)
  • Sodyum polisterin sülfonat (Yüksek potasyum seviyelerini düşürmek için kullanılır)
  • Sukralfat ( Ülser tedavisinde kullanılır)
  • Kalsiyum içeren ilaçlar, alıyorsanız doktorunuza haber vermelisiniz.

Dr. Ersen Alp ÖZBALCI

Radyoloji Uzmanı

Bakırköy Renkli Ultrason Görüntüleme

Kategori: Tiroid Hastalıkları

Doktor Sitesi - Ersen Alp

Ersen Alp ÖZBALCI

Doktor Sitesi - Ayşe Bakan

Ayşe Ahsen BAKAN